ΧΡΕΟΣ, ΜΝΗΜΟΝΙΑ, ΤΡΟΙΚΑ , ΤΡΑΠΕΖΕΣ, ΦΤΩΧΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΕΡΓΙΑ‏

Στην προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να αντικαταστήσει το πρόγραμμα εξαντλητικής και καταστροφικής λιτότητας  από ένα συμβόλαιο αναπτυξιακής δημοσιονομικής σύνεσης και οικονομικής και κοινωνικής ανασύνταξης, οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης αλλά και οι ηγεσίες κάποιων κρατών της Νότιας Ευρώπης προτάσσουν το επιχείρημα που μετουσιώνεται στη φράση «pacta sunt servanda», δηλαδή ότι οι «συμφωνίες πρέπει να τηρούνται».

Πρόκειται για ένα ισχυρής νομικής βάσης επιχείρημα το οποίο υποδηλώνει τη δυσκολία υπαναχώρησης από μία συμφωνία. Ωστόσο, ένα εξίσου ισχυρό νομικό επιχείρημα για την ελληνική πλευρά συμπυκνώνεται στη φράση «rebus sic stantibus» που σημαίνει ότι η αλλαγή των συνθηκών αλλάζει το συμβόλαιο.

Από την υπογραφή της συμφωνίας που ονομάστηκε «Μνημόνιο», η οποία έδινε πρωταρχικό βάρος στη λιτότητα έναντι της ανάπτυξης, η Ελλάδα έχασε το 25% της ευμάρειας της μετρημένο ως μονάδες ΑΕΠ και απώλεσε περισσότερο από 1 εκ θέσεις εργασίας. Στο ίδιο διάστημα φορτώθηκε το μεγαλύτερο εξωτερικό χρέος διεθνώς που αντιστοιχεί στο 180% του ΑΕΠ της (το χρέος της Ιαπωνίας είναι εσωτερικό) και είδε να δημιουργείται στην επικράτεια της το μεγαλύτερο ποσοστό φτώχειας μεταξύ όλών των αναπτυγμένων κρατών του κόσμου. Παράλληλα οι υπερήμερες υποχρεώσεις των πολιτών έναντι του τραπεζικού συστήματος και του κράτους αυξήθηκαν περισσότερο από 600% και τα εισοδήματα τους σημείωσαν τη μεγαλύτερη μείωση που καταγράφηκε ποτέ εν καιρώ ειρήνης.

Επομένως οι συνθήκες που οδήγησαν στη συμφωνία του Μνημονίου άλλαξαν θεαματικά και δραματικά με αποτέλεσμα το νομικό και ιδεολογικό επιχείρημα «pacta sunt servanda» να έχει αποδυναμωθεί αντικειμενικά και ουσιαστικά και συνακόλουθα το επιχείρημα «rebus sic stantibus»: αλλαγή συνθηκών,  αλλαγή συμβολαίου, να έχει ισχυροποιηθεί και να ενισχύει αποφασιστικά τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης για την ανάγκη μίας νέα συμφωνίας.

Η Ελλάδα ιδίως από το 2010 και μετά βιώνει μία βαθύτατη κρίση που από το επίπεδο της οικονομίας έχει περάσει στο ανθρωπιστικό, προκαλώντας κλυδωνισμούς στην κοινωνική συνοχή. Μια συνοπτική αποτίμηση των συνολικών μεγεθών των τελευταίων χρόνων καθρεφτίζει την πραγματικότητα.

Βρισκόμαστε σε μία χώρα που από το 2010 έως το 2013 έχουν ληφθεί μέτρα που περιλαμβάνουν φορολογία και περικοπές πάσης φύσεως, οι οποίες ανέρχονται στο ποσό των 63 δις ευρώ, σύμφωνα με τον πρώην υπουργό οικονομικών και νυν Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα.

Παράλληλα περίπου στο ίδιο χρονικό διάστημα από το 2009 έως το 2013 σύμφωνα με την ΕΛ.ΣΤΑΤ το ΑΕΠ της Ελλάδος έχει μειωθεί κατά 49 δις ευρώ(σελ.37). Συγκεντρωτικά σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2014, σελ. 37) το ΑΕΠ στην εξαετία της κρίσης μειώθηκε κατά 26,2%, ενώ την εξαετία πριν την κρίση αυξήθηκε κατά 25%.

gdp

Σχεδόν την ίδια περίοδο από το 2008 έως το 2012 το συνολικό ανώτατο προβλεπόμενο ποσό στήριξης  στις τράπεζες με νόμους ανέρχεται στα 238 δις ευρώ. Τα ποσά αυτά αφορούν διάφορες κατηγορίες ζητημάτων, τα οποία συγκεκριμενοποιούνται και μοιράζονται σταδιακά. Από αυτά τα 5 δις ευρώαφορούν νομοθετική πρόβλεψη για αγορά μετοχών, τα 50 δις ευρώ αναφέρονται στην ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας (ανακεφαλαιοποίηση) των τραπεζών, που γίνεται με δανεισμό από τον λεγόμενο μηχανισμό στήριξης της Ε.Ε. και του ΔΝΤ μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (άρθρο 3 παρ. 1 , ν. 3864/2010) και τα υπόλοιπα προβλεπόμενα 183 δις ευρώ είναι οι εγγυήσεις του Δημοσίου (με διαφορετική αιτιολογία) προς τις τράπεζες. Στα ποσά αυτά δεν περιλαμβάνεται η συμμετοχή της Ελλάδος στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας που κυρώθηκε με το νόμο 4063/2012.

Τα ανωτέρω αυτά στοιχεία των περικοπών, της φορολόγησης και της αντί πάσης θυσίας στήριξης των τραπεζών όπως είναι αναμενόμενο, έχουν αντίκτυπο στις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, γεγονός που αποδεικνύεται και από την έκθεση του Σεπτεμβρίου του 2014 του Γραφείου Προϋπολογισμού της Κράτους (ΓΠΚ) της Βουλής (Τριμηνιαία έκθεση, Ιούλιος- Σεπτέμβριος 2014, σελ. 80), που καταγράφει ότι 6,3 εκατομμύρια πληθυσμού στην Ελλάδα βρίσκεται στο όριο της φτώχειας. Συγκεκριμένα 2,5 εκατομμύρια άτομα βρίσκονται κάτω από το χρηματικό όριο της σχετικής φτώχειας (23,1%), με βάση το εισόδημα του μεσαίου νοικοκυριού (το 60%). Επιπλέον, 3,8 εκατομμύρια άτομα βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας λόγω υλικών στερήσεων και ανεργίας. ΗΕλλάδα σύμφωνα με την Eurostat βρίσκεται στηνχειρότερη θέση στην ΕΕ-28 όσον αφορά τον κίνδυνο φτώχειας. Ταυτόχρονα δε σύμφωνα με τη Eurostat(euroindicators, 30-1-2015) η Ελλάδα είναι πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε ποσοστά ανεργίας.

unemployment

Ο παραπάνω θλιβερός απολογισμός επιβλήθηκε με τις πολιτικές λιτότητας κατ’ εφαρμογή των λεγόμενων μνημονιακών δεσμεύσεων υπό την επιτήρηση της λεγόμενης Τρόικα (που πρόσφατα αμφισβητήθηκε ευθέως), ώστε να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα του δημοσίου χρέους που επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα όλους τους τομείς της κοινωνίας, με στόχο τη συνέχιση της κανονικότητας, δηλαδή τη χρηματοδότηση του κράτους με δανεισμό από τις αγορές (!) Όμως όσο και αν φαίνεται περίεργο το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης συνεχίζει να ανεβαίνει, όπου σύμφωνα με τον Ο.Δ.ΔΗ.Χ. από το 2009 που ήταν 299,6 δις ευρώ (και στο 129,7% σε σχέση με το ΑΕΠ), έφτασε το 2013 στα 318,7 δις ευρώ και στο175,1% του ΑΕΠ.

debt 2 gdp

Η ανοδική αυτή πορεία του ελληνικού δημοσίου χρέους δεν κατάφερε να ανακοπεί (παρά μόνο πολύ πρόσκαιρα) ούτε και με το λεγόμενο PSI και το κούρεμα των ομολόγων το 2012. Εδώ βέβαια αξίζει να αναφερθεί και η ομολογουμένωςαπίστευτη παραδοχή της Τράπεζας της Ελλάδος, όπου με την έκθεση της το καλοκαίρι του 2014 με τίτλο «το χρονικό της μεγάλης κρίσης» (σελ. 107) αναφέρει ότι το κούρεμα των ομολόγων τωνασφαλιστικών ταμείων, ύψους 16,2 δις ευρώ δεν μείωσε το δημόσιο χρέος, επειδή επρόκειτο γιαενδοκυβερνητικό χρέος.

Την ίδια περίπου περίοδο (2010-2013) σύμφωνα με τη Eurostat το χρέος των 18 χωρών της ευρωζώνης ανέβηκε από το 83,7% στο 90.9% ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ την αντίστοιχη περίοδο στις 28 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέβηκεαπό το 78.2% στο85.4%. Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί για να έχουμε μία καλύτερη εικόνα του οικονομικού παραλογισμού που ζούμε σε διεθνές επίπεδο, ότι σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη (Φεβρουάριος 2015) τουMcKinsey Global Institute (MGI) στο τέλος του 2014 το παγκόσμιο χρέος έφτασε τα 199 τρισεκατομμύρια δολάρια!! Σημειώνοντας αύξηση κατά 57 τρισεκατομμύρια την επταετία 2007-2014!!

Αν τώρα αφήσουμε το παρελθόν για λίγο και επικεντρωθούμε στο μέλλον, βλέπουμε ότι πράγματι το δημόσιο χρέος αποτελεί το βασικό ανασταλτικό παράγοντα οποιασδήποτε προοπτικής ανάκαμψης της κοινωνίας και της οικονομίας. Συγκεκριμένα σύμφωνα με τονΟ.Δ.ΔΗ.Χ. η Ελλάδα από το 2013 έως το 2030 θα κληθεί να πληρώσει (σε τόκους και χρεολύσια) για εξυπηρέτηση χρέους 341 δις ευρώ !! Στο σημείο αυτό αξίζει να υπογραμμιστεί ότι το ποσό αυτό και πάλι σύμφωνα με τον Ο.Δ.ΔΗ.Χ. (δελτίο δημόσιου χρέους 75, Σεπτέμβριος 2014, σελ. 4, πίνακας 6) δεν περιλαμβάνει όλο το χρέος που εκτείνεται έως το2057, δεν περιλαμβάνει τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό, ενώ το 78% του χαρτοφυλακίου του χρέους είναι σε μη-σταθερό επιτόκιο !

debt 2 gdp

Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης για τα ποσά που προαναφέρθηκαν, οι αποκρατικοποιήσεις από το 2011 έως και το 2018 υπολογίζονται σε 15,5 δις ευρώ, σύμφωνα με το νόμο 4263/2014, δηλαδή ποσό ίσο με τα μισά τοκοχρεολύσια του έτους 2014 που σύμφωνα με τον Ο.Δ.ΔΗ.Χ. ανέρχονται στο ποσό των 31 δις ευρώ!!

Από όσα προηγουμένως συνοπτικά εκτέθηκαν γίνεται αντιληπτό, ότι η εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους με τα παραπάνω δεδομένα είναι αδύνατη. Δεν έχει σημασία αν μας αρέσει ή όχι, αν συμφωνεί κάποιος ή διαφωνεί, αν η οπτική γωνία αντιμετώπισης είναι δεξιά ή αριστερά. Το ζήτημα που τίθεται πλέον είναι ποιος, πότε και πως θα αντιμετωπίσει το θέμα με θάρρος και ειλικρίνεια και με τη στήριξη του λαού και της κοινωνίας.

Advertisements